Na lądzie karetkę zwykle prowadzi adres. Na wodzie ratownicy potrzebują pozycji, opisu jednostki i informacji, gdzie może dojść do bezpiecznego przekazania poszkodowanego. Do tego pokład się porusza, ubrania są mokre, a wiatr wychładza nawet latem. Pierwsza pomoc na jachcie zaczyna się więc od opanowania jednostki i dobrego wezwania pomocy.
Ten poradnik pomaga przygotować apteczkę i uporządkować pierwsze działania. Nie zastępuje szkolenia praktycznego. Resuscytacji, użycia AED, tamowania masywnego krwotoku i bezpiecznego przenoszenia najlepiej nauczyć się pod okiem instruktora.
Najpierw zatrzymaj zagrożenie
Zanim podejdziesz do poszkodowanego, sprawdź, czy pokład jest bezpieczny. Wyłącz silnik, jeśli uraz wydarzył się przy rufie. Zabezpiecz bom, gorącą kuchenkę, luźną linę lub uszkodzoną instalację elektryczną. Załóż rękawiczki. Wyznacz jedną osobę do prowadzenia jednostki i drugą do łączności, aby cała załoga nie skupiła się przy rannym.
Oceń przytomność i oddech. Osoba nieprzytomna, która nie oddycha prawidłowo, wymaga natychmiastowego wezwania pomocy, rozpoczęcia resuscytacji i użycia AED, jeśli jest dostępny. Dyspozytor 112 albo operator stacji brzegowej może prowadzić załogę przez kolejne kroki.
Jak wezwać pomoc z jachtu?
Na wodach śródlądowych dzwoń pod 112 lub 999. Podaj nazwę akwenu, pozycję z GPS, charakterystyczne miejsce na brzegu, typ i kolor łodzi oraz liczbę osób. Na morzu użyj VHF. Gdy życie jest bezpośrednio zagrożone, właściwym wezwaniem jest Mayday; w pilnej sytuacji dotyczącej bezpieczeństwa osoby lub jednostki może być użyte Pan Pan.
Przygotuj odpowiedzi na pytania: co się stało, kiedy, w jakim stanie jest poszkodowany, czy oddycha, czy krwawi, jakie ma choroby i alergie oraz jaka jest pogoda. Zanotuj godzinę zdarzenia i wykonane czynności. Jeśli płyniecie do portu, potwierdź z ratownikami, gdzie dokładnie ma nastąpić przekazanie.
Apteczka dopasowana do rejsu
Zestaw na dwie godziny po jeziorze będzie mniejszy niż wyposażenie wielodniowego rejsu morskiego. Liczą się liczba osób, czas dotarcia pomocy, temperatura wody, planowana trasa i choroby przewlekłe załogi. Na dłuższy rejs warto skonsultować skład z lekarzem medycyny morskiej lub ratownikiem znającym specyfikę żeglugi.
Podstawowe wyposażenie
- kilka par rękawiczek nitrylowych w różnych rozmiarach,
- jałowe kompresy, opatrunki chłonne i bandaże dziane oraz elastyczne,
- plastry z opatrunkiem, plaster w rolce i paski do zamykania niewielkich ran,
- dwie gotowe opaski do tamowania masywnego krwotoku oraz marker do zapisania godziny,
- chusta trójkątna i elastyczny materiał do unieruchomienia kończyny,
- nożyczki ratownicze z zaokrągloną końcówką, pęseta i agrafki,
- sól fizjologiczna do płukania oka i rany,
- opatrunki hydrożelowe na niewielkie oparzenia,
- maska lub folia do oddechów ratowniczych,
- folie NRC, ogrzewacze chemiczne i zapas suchej czapki,
- termometr, latarka czołowa i notes z ołówkiem.
Leki osobiste każdy uczestnik zabiera w odpowiedniej ilości i w oryginalnym opakowaniu. Sternik powinien wiedzieć, gdzie są przechowywane oraz o istotnych alergiach, cukrzycy czy ryzyku ciężkiej reakcji alergicznej. Nie twórz na własną rękę „apteki pokładowej” z leków na receptę dla wszystkich. Dobór i podawanie leków należy uzgodnić z lekarzem lub farmaceutą.
Pakowanie ma znaczenie
Jedno duże pudełko pełne luzem wrzuconych opatrunków jest trudne w użyciu. Podziel zestaw na przezroczyste, podpisane pakiety: masywne krwawienie, drobne rany, oparzenia, unieruchomienie, ochrona termiczna. Na wierzchu połóż rękawiczki i nożyczki. Całość trzymaj w wodoodpornym pojemniku, który można otworzyć jedną ręką i wyjąć bez opróżniania bakisty.
Drugi, mały pakiet zabierz do pontonu lub na pokład podczas pracy z dala od kabiny. Przy apteczce umieść kartę z numerami alarmowymi, nazwą jednostki, jej znakiem wywoławczym i prostym schematem wezwania pomocy.
Silne krwawienie
Załóż rękawiczki i mocno uciskaj ranę jałowym opatrunkiem albo najczystszą dostępną tkaniną. Jeżeli materiał przesiąka, nie odrywaj go — dołóż kolejną warstwę i utrzymuj ucisk. Przy zagrażającym życiu krwotoku z kończyny, którego nie można zatrzymać uciskiem, użyj fabrycznej opaski uciskowej zgodnie ze szkoleniem i zapisz godzinę założenia. Wezwij pomoc natychmiast.
Poszkodowanego chroń przed zimnem, nawet w ciepły dzień. Bladość, zimny pot, przyspieszony oddech i narastające osłabienie mogą świadczyć o wstrząsie. Nie podawaj jedzenia ani alkoholu.
Uraz głowy po uderzeniu bomem
Nie bagatelizuj „niewielkiego” uderzenia. Alarmujące są utrata przytomności, narastający ból głowy, powtarzające się wymioty, splątanie, nierówne źrenice, drgawki, zaburzenia równowagi lub wyciek płynu z nosa albo ucha. Poszkodowany nie wraca do prowadzenia jachtu. Stabilizuj głowę w zastanej pozycji, obserwuj oddech i skontaktuj się z ratownikami.
Skręcenie, zwichnięcie lub złamanie
Nie prostuj kończyny na siłę. Unieruchom ją w pozycji najmniej bolesnej, obejmując sąsiednie stawy, i zdejmij pierścionki lub zegarek zanim narasta obrzęk. Przy złamaniu otwartym osłoń ranę jałowym materiałem, nie wciskaj kości do środka. Zimny okład przykładaj przez tkaninę; nie kładź lodu bezpośrednio na skórze.
Oparzenie w kambuzie lub przy silniku
Najpierw przerwij kontakt ze źródłem ciepła i zdejmij biżuterię oraz luźne ubranie, które nie przykleiło się do skóry. Oparzone miejsce chłodź chłodną bieżącą wodą przez kilkanaście minut, dbając, aby nie wychłodzić całego poszkodowanego. Nie używaj lodu, tłuszczu ani domowych maści. Nie przebijaj pęcherzy. Rozległe oparzenia, urazy twarzy i dróg oddechowych oraz oparzenia elektryczne wymagają pilnej pomocy medycznej.
Wychłodzenie i człowiek wyciągnięty z wody
Po wydobyciu z zimnej wody obchodź się z poszkodowanym delikatnie. Zdejmij mokre ubranie, jeśli można to zrobić bez niepotrzebnego poruszania, osusz i osłoń przed wiatrem. Ogrzewaj tułów stopniowo. Przy zaburzeniach świadomości, trudności w oddychaniu albo silnym wychłodzeniu nie podawaj napojów; wezwij pomoc i kontroluj oddech. Osoba, która zachłysnęła się wodą lub miała problemy z oddychaniem, powinna być oceniona medycznie nawet wtedy, gdy początkowo czuje się lepiej.
Drobne rany, haczyki i otarcia
Niewielką ranę przepłucz czystą wodą lub solą fizjologiczną, osusz jej okolice i załóż opatrunek. Głęboko wbitego haczyka, noża czy innego przedmiotu nie wyciągaj — ustabilizuj go po obu stronach i skonsultuj się z ratownikami. Po zabrudzonej ranie może być potrzebna profilaktyka przeciwtężcowa.
Kontrola apteczki przed sezonem
- sprawdź terminy ważności i szczelność wszystkich opakowań,
- wymień zawilgocone lub odbarwione opatrunki,
- uzupełnij rzeczy zużyte podczas ostatniego rejsu,
- przećwicz z załogą znalezienie zestawu po ciemku,
- zaktualizuj kartę chorób, alergii i kontaktów alarmowych,
- upewnij się, że telefon i radio mają zasilanie oraz znasz swoją pozycję.
Najlepsza apteczka to taka, której zawartość załoga zna i potrafi wykorzystać. Raz w sezonie warto przeprowadzić krótkie ćwiczenie: pozorowany uraz, wezwanie pomocy i przygotowanie miejsca do przekazania poszkodowanego. Wtedy na jaw wychodzą braki, których nie widać podczas przeglądania listy zakupów.
GS
GS
GS