Najpierw słychać szuranie, potem jacht nagle zwalnia i wszyscy patrzą na sternika. Właśnie wtedy najłatwiej pogorszyć sytuację. Odruchowe wrzucenie pełnego wstecznego może wciągnąć muł do układu chłodzenia, uderzyć śrubą o kamienie albo obrócić jednostkę bokiem do fali. Bezpieczne zejście z mielizny zaczyna się od krótkiej oceny, a nie od siłowania się z łodzią.
Pierwsza minuta: ludzie, przeciek, pozycja
Sprawdź, czy nikt nie ucierpiał przy zatrzymaniu. Załoga zakłada kamizelki, a osoby bez zadania zostają w bezpiecznym miejscu. Ogranicz napór żagli i zabezpiecz luźne przedmioty. Zanotuj pozycję oraz kurs, z którego jacht wszedł na płyciznę. Jeśli jesteście na morzu albo w miejscu z falą, przygotuj radio i kotwicę.
Zajrzyj do zęzy i obejrzyj okolice mocowania kila, skrzynki mieczowej, steru, wału lub przekładni. Kontrolę powtarzaj, bo niewielki przeciek po kilku minutach może wyglądać zupełnie inaczej. Twarde uderzenie o kamienie wymaga znacznie większej ostrożności niż łagodne zatrzymanie w piasku czy mule.
Jeśli przybywa wody, jednostka jest rzucana na kamienie albo ktoś został ranny, własne próby zejścia przestają być priorytetem. Zabezpiecz załogę i wezwij pomoc.
Ustal, na czym i jak mocno siedzisz
Sprawdź mapę, wskazania echosondy, kierunek wiatru i falowania. Na wodach pływowych zanotuj stan i kierunek pływu. Wzrost poziomu wody może rozwiązać problem, a spadek szybko go powiększy. Nie zakładaj automatycznie, że głęboka woda jest za rufą. Jacht mógł się obrócić po zatrzymaniu.
Zmierz głębokość po obu burtach, przy dziobie i rufie. Przydaje się bosak, ręczna sonda lub zwykła linka z ciężarkiem i oznaczeniami. Zwróć uwagę na rodzaj dna. Miękki muł pozwala zwykle działać spokojniej; na kamieniach kolejne ruchy mogą uszkodzić kadłub i ster.
Najpierw najprostsza droga
Jeżeli wszedłeś na płyciznę wolno i pozycja jest stabilna, spróbuj wycofać jacht dokładnie po swoim śladzie. Na jachcie mieczowym unieś miecz i ster zgodnie z instrukcją jednostki. Na jachcie balastowym nie próbuj podnosić elementów, które nie są do tego przeznaczone.
Przed użyciem silnika upewnij się, że przy śrubie jest wystarczająco głęboko, a woda chłodząca wypływa prawidłowo. W mule pracuj krótkimi, delikatnymi impulsami. Jeśli śruba wzburza tylko osad, temperatura silnika rośnie albo jacht nie porusza się po kilku kontrolowanych próbach, przerwij. Długie wysokie obroty nie zastąpią wyporności i mogą dołożyć awarię silnika do problemu z mielizną.
Przechył i przenoszenie ciężaru
Niewielki przechył potrafi zmniejszyć zanurzenie kila o cenne centymetry. Załogę przenoś stopniowo i tylko tam, gdzie może bezpiecznie siedzieć lub być wpięta. Nie wysyłaj ludzi na bom ani za burtę. Gwałtowne kołysanie jednostką może zranić załogę, powiększyć uszkodzenie i zakopać kil głębiej.
Na jachcie żaglowym czasem można wykorzystać ostrożnie wybrany fał podany na pomocniczą jednostkę, ale obciążenia masztu, okuć i liny szybko rosną. To metoda dla osób, które rozumieją konstrukcję konkretnego jachtu. Lina pod napięciem ma szeroką strefę niebezpieczną; nikt nie stoi w jej osi ani w pętli.
Kotwica wywieziona na głęboką wodę
Jeżeli masz bezpieczną możliwość wywiezienia kotwicy, można ustawić ją w kierunku głębszej wody i wybierać linę na mocnym punkcie konstrukcyjnym. Sprawdź, czy ponton lub łódź pomocnicza uniesie kotwicę i łańcuch, a osoba wykonująca zadanie ma kamizelkę oraz łączność z jachtem. Kabestan pomaga, ale nie informuje, kiedy okucie jest bliskie wyrwania. Wybieraj stopniowo i obserwuj cały układ.
Czego nie robić po wejściu na mieliznę?
- nie dawaj od razu pełnej mocy wstecz bez sprawdzenia dna i chłodzenia,
- nie ustawiaj całej załogi na jednej śliskiej burcie,
- nie ciągnij jachtu za reling, podstawę sztagu lub przypadkową knagę,
- nie pozwalaj nikomu chodzić po nieznanym mule — można ugrzęznąć albo trafić na nagły uskok,
- nie przyjmuj holu, dopóki nie ustalicie kierunku ciągnięcia, punktów mocowania i sposobu przerwania próby,
- nie kontynuuj rejsu po silnym uderzeniu bez ponownej kontroli zęzy i sterowania.
Kiedy wezwać pomoc?
Nie zwlekaj, gdy poziom wody opada, nadchodzi pogorszenie pogody, jednostkę spycha na przeszkodę, nie znasz rodzaju dna, ster lub napęd są uszkodzone albo załoga nie jest w stanie bezpiecznie działać. Na morzu użyj VHF i podaj pozycję, liczbę osób, stan jachtu, rodzaj zagrożenia oraz informację, czy kadłub nabiera wody. W sytuacji zagrożenia życia nadaj Mayday; gdy potrzebujesz pilnej pomocy, ale nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, właściwy może być Pan Pan. Na śródlądziu zadzwoń pod 112 i podaj możliwie dokładny punkt na akwenie.
Po zejściu z płycizny
Nie wracaj od razu do normalnej prędkości. Sprawdź ster w obu kierunkach, pracę napędu, chłodzenie i poziom wody w zęzie. Po kontakcie z kamieniami lub twardym dnem skieruj się do bezpiecznego portu i zaplanuj oględziny części podwodnej. Uszkodzenie laminatu przy kilu może być niewidoczne z kabiny, a ujawnić się dopiero przy kolejnym obciążeniu.
GS
GS
GS